راهو و کتو گراهایی کاملاً متفاوت هستند؛ هیچ بخش آشکار یا نیمه‌آگاهی ندارند. آن‌ها در سطوحی عمیق‌تر از ذهن آگاه و ناخودآگاه وجود دارند. ما از خود چندبُعدی‌مان آگاهیم، اما بیشترمان آن را نادیده می‌گیریم، شاید از ترس یا سنگینی کارما. برخی افراد درک‌بازتری دارند که بستگی به چیدمان سیارات دارد. درست نیست که بگوییم کدام سیاره از همه مهم‌تر است. اهمیت یک گراها بستگی به پرسشی دارد که مطرح شده است.

متأسفانه بسیاری از منجمان مدرن راهو و کتو را نادیده می‌گیرند، چرا که جامعه امروز به امور سطحی و مادی علاقه‌مند است. اما در سطوح عمیق‌تر، تمامی تمایلات، آرزوها و خواسته‌ها، راهو هستند و تمامی جدایی‌ها، بی‌تفاوتی‌ها و دل‌زدگی‌ها، کتو. راهو و کتو اثر کثرت بر ذات شما هستند. اینکه چرا شما در پایین‌ترین سطح انرژی، یعنی زمین، متجلی شده‌اید، پاسخ‌اش راهو و کتوست. تمام انرژی‌های نمودار شما توسط محور راهو-کتو هدایت می‌شود. فرض کنید یک قطار پر از گنج دارید؛ موتور آن راهوست. برای عبور از مسیر راهو/کتو، باید حمایت سیارات دیگر را داشته باشید: مثل خورشید برای اعتماد به نفس، ماه برای ثبات، عطارد برای تفکر، زهره برای دانش رمزی، مشتری برای دانش سنتی و غیره. راهو/کیتو در سن ۴۸ سالگی به بلوغ می‌رسند. تا آن زمان وظایف مادی‌تان را کم‌وبیش انجام داده‌اید و حالا می‌توانید مسیر معنوی‌تان را آغاز کنید. آن‌ها شما را در سطحی عمیق‌تر از ذهن آگاه و ناخودآگاه به حرکت وادار می‌کنند. از نظر انرژی، راهو عنصر باد دارد و کیتو آتش . هر دو دشمن خورشید و ماه به‌شمار می‌آیند. خورشید نماینده آگاهی، نفس، روح و نادی پینگالا است. ماه نماینده ناخودآگاه، احساسات و نادی ایدا است. راهو/کتو این قابلیت را دارند که «شما» را در چندین بُعد پنهان کنند. و تنها زمانی که نادی‌های ایدا و پینگالا به تعادل برسند،انرژی پرانا می‌تواند از طریق نادی مرکزی سوشومنا جاری شود. حال درک می‌کنید که راهو/کیتو چقدر حیاتی‌اند؟ وقتی آن‌ها خورشید/ماه را می‌پوشانند، چه چیزی دیده می‌شود؟ انرژی از بین نمی‌رود، فقط دگرگون می‌شود. وقتی عدسی راهو/کتو نور درخشان سیارات را می‌پوشاند، چه چیز دیگری نمایان می‌شود؟ راهو/کتو به عنوان مارها توصیف می‌شوند. مارها یعنی پیوندهای کارمایی. مارها نگهبان گنج‌اند — در اینجا، مارهای راهو/کیتو نگهبان تراز کارمایی شما هستند. آنچه شما را می‌بندد، همان چیزی است که می‌تواند شما را آزاد کند. اگر راهو/کیتو شما را بسته‌اند، توان رهاسازی‌تان را نیز دارند. به همین دلیل سالکان معنوی از مانتراها، پرستش الهه استفاده می‌کنند، و کیتو را کاراک واقعی موکش (رهایی) می‌دانند.

راهو/کیتو نیروهای برابر و متضاد دلبستگی و بی‌تفاوتی‌اند. این انرژی‌ها برای هم زدن کوه «ماهامرو» درون شما به کار می‌روند. در داستان سامودرا منتن (هم زدن اقیانوس)، ۵۴ آسورا و ۵۴ دوا با طناب واسوکی (مار) کوه را در دریای شیر می‌چرخانند. اتفاقات کارمایی بسیار زیادی ما را هل می‌دهند و می‌کشند، تا زمانی که دریای بی‌نهایت گنج جاودانگی و خودشناسی را عرضه کند. این رویدادهای کارمایی در سطوح عمیق روحانی زندگی شما، همه به جایگاه، دوره‌ها (داشا) و عبورهای راهو/کیتو مرتبط‌اند. اگر با دقت تحلیل شوند، می‌توان دید که چگونه آن‌ها ما را به‌سوی خودشناسی واقعی سوق می‌دهند. این کاربرد واقعی جیوتیش است — علم روشنایی. البته می‌توانید با آن سؤال‌های روزمره مثل «کی ازدواج می‌کنم؟» یا «کی شغل می‌گیرم؟» را هم بپرسید و پاسخ بگیرید. اما گاهی، نمودارتان را در بستر معنوی نیز تحلیل کنید، تا به ژرف‌ترین لایه‌های وجودتان نفوذ کرده و خویشتن واقعی‌تان را بیابید.